Countries

Global flag icon
Global
Albania flag icon
Albania
Brazil flag icon
Brazil
Chile flag icon
Chile
Croatia flag icon
Croatia
Finland flag icon
Finland
France flag icon
France
Germany flag icon
Germany
India flag icon
India
Ireland flag icon
Ireland
Italy flag icon
Italy
Netherlands flag icon
Netherlands
Norway flag icon
Norway
Peru flag icon
Peru
Poland flag icon
Poland
Portugal flag icon
Portugal
Spain flag icon
Spain
Sweden flag icon
Sweden
Türkiye flag icon
Türkiye
United Kingdom flag icon
United Kingdom
United States flag icon
United States

Statkraft yn dathlu chwe deg mlynedd ers agor gwaith ynni dŵr arloesol yng Nghymru

01 Jul, 2024

I ddathlu’r digwyddiad, cynhyrchodd Statkraft ffilm newydd sy’n olrhain y gwaith o adeiladu Cynllun Ynni Dŵr Rheidol a’r modd y cafodd ei weithredu yn ystod y blynyddoedd cynnar

Mae Statkraft, sef cynhyrchydd ynni adnewyddadwy mwyaf Ewrop, wedi dathlu chwe deg mlynedd ers i Gynllun Ynni Dŵr Rheidol ger Aberystwyth agor yn swyddogol. Yn ystod y dathliad, daeth gweithwyr y gorffennol a’r presennol ynghyd, ochr yn ochr â’r Gwir Anrhydeddus Elin Jones AS, Llywydd y Senedd. I ddathlu’r digwyddiad, cynhyrchodd Statkraft ffilm newydd sy’n olrhain y gwaith o adeiladu Cynllun Ynni Dŵr Rheidol a’r modd y cafodd ei weithredu yn ystod y blynyddoedd cynnar, gyda chyfraniadau gan gyn-weithwyr.

Elin Jones AS
Elin Jones AS: “Mae’n arbennig o braf gweld bod Statkraft nid yn unig yn dathlu treftadaeth beirianneg Cymru, ond ei fod hefyd yn edrych tua’r dyfodol"

Rheidol yw’r cynllun ynni dŵr mwyaf o’i fath yng Nghymru a Lloegr ac mae wedi bod yn nwylo Statkraft ers 2009. Mae’r cynllun 49MW yn cynhyrchu digon o ynni glân i roi pŵer i 35,000 o gartrefi.

Cafodd Gwaith Trydan Dŵr Rheidol, fel y’i gelwid yn wreiddiol, ei adeiladu gan y Bwrdd Cynhyrchu Trydan Canolog, a oedd yn gyfrifol am gynhyrchu a chyflenwi trydan yng Nghymru a Lloegr, cyn iddo gael ei breifateiddio. Costiodd y cynllun £10 miliwn i’w adeiladu – mae hyn yn cyfateb i £180 miliwn heddiw. Cafodd ei agor yn swyddogol ar 3 Gorffennaf 1964.

Dechreuwyd ar y gwaith o’i adeiladu ym 1957, ac ar ei anterth roedd yn cyflogi oddeutu 1,800 o bobl. Llwyddodd y mwyafrif o’r pentrefi, y pentrefannau a’r ffermydd yn y dyffryn a’r mynyddoedd gerllaw’r cynllun i elwa ar y gwaith adeiladu mewn rhyw ffordd neu’i gilydd – boed hynny trwy gael rhwydwaith newydd o ffyrdd, pontydd a gridiau gwartheg, neu trwy gael ffordd ar draws argae Nant-y-Moch a agorodd lwybr hardd newydd i dwristiaid trwy fynyddoedd Pumlumon.

Dan berchnogaeth Statkraft, mae Rheidol yn dal i fod yn waith ynni dŵr gweithredol, ond mae hefyd wedi esblygu a thyfu, a bellach mae’n cynnwys canolfan reoli Statkraft ar gyfer y DU ac Iwerddon, gan reoli 15 o brosiectau ynni adnewyddadwy Statkraft a monitro bron i 40 o brosiectau ynni’r gwynt ac ynni’r haul ar ran mwy nag un trydydd parti. Hefyd, mae ganddo rôl hollbwysig o ran sefydlogi’r grid trydan, a bydd prosiectau a ddatblygir ac a weithredir gan Statkraft yn y dyfodol yn golygu y bydd Canolfan Reoli Rheidol, yn y pen draw, yn cyfarwyddo hyd at 45% o’r holl wasanaethau sefydlogi ar gyfer Prydain Fawr i gyd.

Fel rhan o’r dathliadau i gofio chwe deg mlynedd ers ei agor, gofynnodd Statkraft i bobl leol a arferai weithio yn Rheidol gysylltu a rhannu eu lluniau a’u hatgofion ynglŷn â’u hamser yn gweithio ar y cynllun. Erbyn hyn, mae’r lluniau a’r atgofion hynny wedi cael eu casglu ynghyd fel rhan o fideo newydd – The People Who Made Rheidol – y gellir ei wylio ar: https://www.statkraft.co.uk/rheidol-history/ a chyn bo hir bydd modd i bobl sy’n ymweld â Chanolfan Ymwelwyr Rheidiol ei wylio hefyd. 

Dyma’r rhai a gyfrannodd:

  • Bill Doyle, gŵr 98 oed sy’n hanu o Iwerddon yn wreiddiol. Roedd ymhlith y labrwrs a fu wrthi’n tyllu’r twneli tanddaearol a ddefnyddid i gludo dŵr ar gyfer cynhyrchu trydan.
  • John Elfed Jones, a oedd yn ddirprwy reolwr prosiect yn ystod y gwaith adeiladu. Aeth yn ei flaen i fod yn ddirprwy reolwr yr orsaf bŵer.
  • Margaret Dryburgh, a oedd yn 17 oed pan ddechreuodd weithio fel ysgrifenyddes yn Rheidol ym 1963.
  • Dai Charles Evans, a fu’n gweithio yno mewn gwahanol rolau rhwng 1961 a 1991, yn cynnwys fel gyrrwr a gweithredwr yn yr ystafell reoli. Mae’n ymddangos gyda’i wraig Nancy Evans a fu’n dywysydd yn yr orsaf ynni am bron i 20 mlynedd.
Former staff members
Rhes gefn: Barbara Flesche, Dennis Geyermann, John Elfed Jones, Dai Charles Evans, Elin Jones AS, Kevin O'Donovan
Rhes flaen: Nancy Evans, Bill Doyle, Margaret Dryburgh

Mynychodd y cyn-weithwyr y dathliad, a gynhaliwyd yng Nghanolfan Ymwelwyr Rheidol. Fe wnaeth Barbara Flesche, Is-lywydd Gweithredol Statkraft ar gyfer Ewrop, a Kevin O’Donovan, Rheolwr Gyfarwyddwr y DU, ddiolch iddynt am wasanaeth cyfunol o bron i 70 yn Rheidol.

Medd y Gwir Anrhydeddus Elin Jones AS, Llywydd y Senedd ac Aelod o’r Senedd dros Geredigion: “Braint oedd cael ymuno â Statkraft i ddathlu chwe deg mlynedd ers agor Rheidol, a chael cyfarfod â rhai o’r gweithwyr a helpodd i’w adeiladu, yn ogystal â’r gweithwyr presennol sy’n parhau i sicrhau ei fod yn ffynnu.

“Mae’n arbennig o braf gweld bod Statkraft nid yn unig yn dathlu treftadaeth beirianneg Cymru, ond ei fod hefyd yn edrych tua’r dyfodol – gan gynnig prentisiaethau i’r genhedlaeth nesaf o weithwyr medrus yng Nghymru. Bydd hyn yn helpu i greu a chadw swyddi yng Ngheredigion – sef rhanbarth a all fod yn hollbwysig o ran ysgogi’r trawsnewid i ynni adnewyddadwy yng Nghymru.”

Yn ôl Dennis Geyermann, Is-lywydd Gweithrediadau a Chynnal a Chadw Statkraft: “Mae’n briodol inni ddathlu ochr yn ochr â rhai o’r bobl a adeiladodd Rheidol, ac rydw i’n falch ein bod wedi gallu dathlu eu cyfraniadau. Pan gomisiynwyd y cynllun hwn, y disgwyl oedd y byddai’n para oddeutu chwe degawd. Heddiw, gallwn ddweud y bydd yma am chwe degawd arall – a mwy, yn ôl pob tebyg. Rydym yn falch mai ni yw ceidwaid Rheidol a bod ei ddyfodol yn ddiogel.

“Ond wrth inni ddathlu’r gorffennol, mae’n bwysig inni edrych tua’r dyfodol. Mae Rheidol yn strategol bwysig i Statkraft – hwb ar gyfer swyddi gwyrdd medrus yng nghefn gwlad Cymru. Ac wrth inni barhau i ddatblygu prosiectau gwynt, haul, grid, dŵr a hydrogen gwyrdd, bydd y tîm yn y fan hon yn ehangu mwy fyth mewn blynyddoedd i ddod, ac rydym yn benderfynol y bydd Rheidol yn parhau i weithredu mewn ffordd a fydd yn gwasanaethu’r gymuned leol honno a helpodd i’w adeiladu. Rydym wedi ymrwymo i gyfrannu at drawsnewid i ynni glanach a chefnogi’r swyddi sy’n angenrheidiol ar gyfer gwireddu hynny.”

Contact

Gary Connor
Media Relations Manager, Statkraft UK